Antigypsyism

Nane phanlipa e policajcenge so maren sine Romen an i Bitola. I Apelacia irangja la sar šartiali globa

I andi decizia sar phanlipa taro 1 berš tari Apelacia si andi decizia em irami sar šartiali decizia kte o dšalo na tromal te kerel nevo došperavipaskr akti ko šerioodo taro 3 berša pali akaja finalno andi decizia , informirinena tar Instituti rodaripaske thaj analiza e politikenge – Romalitiko thaj civilno aktivizmi “Avaja”.

O incidenti an I Bitla si pendžarutn akti taro septemvri 2020 berš KANA 4 Roma sine marde tar plicajcoa an I Bitola.

Akava incidenti ulo pendžarutn soske sine snimime thaj sikavdo ko social netvorko. Ko suporto tari andi efektivn decizia sine organizirime duj bare protestoa , jekh ki Bitola thaj aver ko Skopje . Akale eakteske si duj ande decizie bašo akava akti  sar maltretiriba ko fakti kana keren sine buti  em andi decizia 1 berš phanlipa bašo jekh policajco . Akava akti sine opservirime em taro internacionalno jekhin, konektiribaja em e Europakiri Kmisia kote rodingja efektivno andi decizia thaj došperavgja o policiakoro brutaliteti .

 -Akaja andi decizia valjani sine te ovel presedani ko notiriba phanlipaskoro akti e pliciakere brutaliteteske soske sa o anglutne ande decizie bađ policiakor brutaliteti sine  dende šartiale globe.

Dejbaja akala šartiale globe del ape dži k džanlipa kaj e policiakoro brutaliteti si toleririme thaj odolea tiknjarel pe I pakjiv ki plicia em o krisia.

Akaja decizia na sine importantno salde e romane jekhinake sar jekhin kte si but policiakr brutaliteti upral olende , numa e saste themake soske o brutaliteti na tromal te ovel praktika taro sakodiveseskor funkcioniriba.

E avfoo ande deciziake sar so si phanlipa esapingja pe akj ka kerel pe presia ko došalo ko avutniuša ma te kerel asavke aktia thaj akaja  decizia ka resel  targeti tari generalizacia thaj socialno prevencia., numa I apelacia angja decizia kaj e doošperavde si le došperavipaskoro džovaplipa m ama em šajdipa lokheste te globinel pe . Prekal o krisi I resarin taro globiba šaj anel pe em prekal daravipa koote šartiali globa si lačhi te kerel presia uparl olest a  odole aem pozitivno te kerel  general prevencia taro asavke došperavipaskere aktia. O kridsi dikhel akaja šartiali globa sar adekvatno sasoitnikano ukor.

Akava akti nane te ačhol akate Amen ka dža majodoriga te rda I jurisdikcia prekal sa jurisdikciakere instrumentosa , bičhavewna mesaži o Romalitik  em I Avaja , a olate konektirinen pes a  aver da romane NGO organizacia.

16 Maj – Dive taro Romano uštipa mujal i nacistikani Germania

Ko avdisutnoo dive angleder 79 berša notirinel pe o Uštipa e Romane naciakoro sar pamda jekh viktimi thaj targeti  e nacizmoske so but hari si prezentitime. Ko 15 maj 1944 berš  I  majuči komanda tari nacistikani policia anela decizia te oven mudarde sa o phanle ko agjaar notirime “romano kampi” resarinaja te kerel pe than te anen pe oo Jaudie tari Ungaria. I rakj ko 16 maj 1944 berš paše 6.000 Roma so sine ko naci logoro Aušvic Birkenau dikhle kaj ka ven mudarde uštile k bunti te  šaj kurtalinen ppire dživdipa thaj sine kontra mujal o germansko SS.

O uštipa o Roma vazfdingje improvizirime šastraja , kontra o germansko askeria , barencar, sasstrunale cevke, kađtunale panelia, teli, talpe thaj aver.  Resle te čhinaven o atako taro 100 germanskoo askeria . Resle te prolongirinen I eliminacia.

O aver dive  germsansko askeri kergja rekomanda em lele majbari šastra em phanen o uštipa. Jekvaš taro 6000 phanle sine bičhavde ko aver logoroa , a o avera sine mudarde ko 2 avgusti 1944 berš.

Numa akala forme taro uštipa but na liparena pet haj te notirinen pe sar dive sar komemoracia bašo maripa mujal o fašizmi. Ko nakhle berša startungje inicijative ttaro romane aktivistia te liparen akava historikano uštipa e roomane naciakoro so brutalno nacistikane logoria keren sine  em te aktuelizirinel pe I tema tari reparacia ko rasistikano terori.

Trubul te konstatirinel pe o nasukcesi e mdernoo Europake ki korelacia e holokaustoske upral o Roma. Diferentno programe so sine akceptirime sa akala berša sar reparacia e viktimenge ko holokasuto sar lovengoro suporto koo desave gurpe sar so si Jehovino svedokia, Persone invalidetea, LGBT viktimia koote neko em ki lende čhivena e Romenda. Numa panda nane akceptirime programe baši reparacia salde e Romane viktimenge, O 16 Maj si dive tari Komemracia bašo uštipa e Romengor , em pohari pendžardo target tari rasistikani politika e nacistikane  Germaniake.

Historia: Plania te kerel pe them e Romenge: O Thagara e Romengere

An o 1937 berš o Januš sine alusardo sar thagar e Romenge an I Polska em ko stadioni kote sine pherdo manuša ov vakergja: “ Ka bičhavav delegato ko  Muslini te vakerel leske te del amen nesavo  kotor phuv ko Abisinia te šaj odori dživdinen o Roma., Amare naciake na trubul pobuter te dromarel em vakti sit e agorkerel amaro nomadikano dživdipa. Ko sig vakti amaro represent ka ovel kotor tari Liga e naciengiri”

Akava sine salde jekh kotor taro mangipa te kerel pe them e Romenge ko starti taro XX veko, paše sar okova (S)cionizmo. O duj da grupe sine stalno diskriminirime thaj paldime ki piri them, kerena sine internacionalno konferencie te šaj keren uniba pire naciake, thaj rodena sine avrutno suporto. Ko starti taro XX veko legarel pe sine debata odoleske kote trubul te ovel I them e Romengiri. Ko akti taro (S)cionizmo, nesave hristijansko lideroa kamen sine te keren jaudiengiri them an o Madagaskar, Britansko Gvajana  jale em Uganda . Ko jekh sine akti kote o Roma so pakajana sine kaj ka ovel lken piri them numa kote ka ovel odoja them  sine putardi sar debata. Šaj te ovel sine em I Abisinia , a nekoo pakjala sine kaj o darhie si tari India , em majšukar te uvel nekote trujal I len Gang. Ko jekh gindinen sine kaj šaj e South Afrika  pa em Egipet alo sar alusar, An I Abisinia o Musolini gindinel sine te formirinel Jaudingiri  them , em akala duj grupe but droma sine miksujme. Numa an o XX veko o Avgo Lumiakoro maripa kergja bare trampe ki politika primal o Roma . O neve kerde jail neveformirime nacie sar so sine I Polska thaj I Romania, anketirinen teritorie em agjaar lele I kontroola upral o Roma . Kana I Romania anketiringja I teritoria tari Transalvania , deš milja Roma tari austroungarsko kontrola pelel telal I Romansko kntrola  em an I  romaniakiri them em kergje bare Roomane mitingoa. Odova sine vakti kana iklilo o Jorgos Lazurica kote ulo lidero e Romane plitikake prekal o Generalno Unia e rumunsko Romenge . Prekal oleskere statie thaj hari politikani  sabotaža v ulo lideri ko uniba e romane populaciake  an I jekh stabilno jekhin. Oleskere keribaja zori kergja pee m oo Internacionalno Kongresi sa e Romengoro kaskiri resarin sine te kerel unime thaj stabilno Romani nacia.

Link: https://romskikutak.info/index.php/2023/05/02/planovi-za-stvaranje-drzave-za-rome-kraljevi-roma/?fbclid=IwAR0EqCtw10b_Gi0R3SQqVwksLFBz8ppqtfIxSEBbTO0pjfHob6B6OUMNpYY

 

Liloro taro IRU vash - 27 Januari – Internacionalno dive ki memoria e viktimenge taro Holokausto

Angleder pobuter taro 17 berša ko 1 novembri 2005 berš o generalno asamblea taro UN rezolucijaja 60/7 notiringja o 27 Januari – Internacionalno dive ki memoria e viktimenge taro Holokausto

Koa kava dive liparaja kote paše 6 milionia mudarde Jaudie, upreder 500.000 thaj pobuter mudarde Roma thaj Sinti thaj panda aver 11 milionia manušpa so sine viktimia e nacistenge . Liparibaja kaj amaro džovaplipa si sar manuša em sasoitnipe akaja bibaht taro odova periodi ma te bistro la!

Majbut istemalkerdo termini “Holkaust” avel taro antičko vorba “ olokauston” so

I mangin te šaj lafencar notirinel pea kava civilizacisko krah kerdo taro teganutne politikane structure thaj apetitia sako drom ka ačhol sar predizvik.

Akava reflektirinel pee m ko oficialno anava e diveseske sar “Dive ki Memoria e viktimenge taro Holokausti “ kerdo terminološki ko 1996 berš taro teganutno germaniakoro president Roman Hercog a palo odova tari rig e UN ko 2005 berš.

Kana kerel pe lafi bašoo HOLOKAUSTI sako drom gindina ki neasvi kali rig taro Dujto Lumiakoro maripa gind ko nacistoa, ko Hitelr ki masovno egzekucia e Romen thaj Sinti , Jaudie, LGBT preperutne thaj avera, Numa importantno si ma te bistar odova peridoi em te hulava maškar amaende odola momentia.

 

Trubul te lipara o bilačhe bukja o bibahtale momentia so sine soske na prependžaraja odola bukja ko amaro sasoitnipa, ma te oven palem kerde a ni akana ni ko avutnipa. Trubul te ova aktivno akana, iranibaja o lekcie taro nakhlo periodi  em te kera lačho avutnipe sa amenge sar manuša!

Premal amende sar IRU valjani te vazdel pe Amari gind ko sa amende thaj valjani aktivno te la than ko maripa mujal o antisemitizmi, diskriminacia, natolerancia thaj anticiganizmi.

 

Odova mariba  šđaj kera prekal kerde aktia, konferencie , dialogoa barabutne koordinacijaja thaj kolaboracisa e europakere instituciendcar o IRU o vaer NGO , politikane subjektoa thaj aver oorganizacie.

Odoela pakajaja kaj ak arakha i Memoria taro Holokausto em i viktimia so sine i historia, em kultura ko Roma sar jekh taro majkale periodia an i akaja historia e Roomengiri.

 

Ko  agor o IRU o Internacionalno dive e Memoriake ko holokaustri notirinela kaj ko vakti kana i lumia arakhel pe ki jekh sasti kriza a odova si o maripa an i Ukraina isi em jekh aver „maripa“ kerdoo ki aver forma a dodo si o antisemtizmi.

„ O Antisemitizmoi negirinel o čačipa kaj amen sar manuša savore siem sar jekh, isi amen manušikano respekto em digniteto , kaj o manušikano dživdipa si but moldikano soske si unikatno thaj sako drom ikerdo., Ko odova o antisemitizmi o rasizmi, em o nacizmi keren hulavipa maškar o manuša em nacie ko pobut jali pohari moldime, em putren o drumo taro ilengiri dehumanizacia em peravipa. Oakava “maripa” šelberšencar” kergja diskriminacia mujal o Roma, o jaudie, em avera nacie so ko agor kulminiringje holokaustoa.

O Antisemtizmi kerel palem mutaciua sar negaciua e holokaustoske thaj sar moralno savala amare generaciake sit e respektirina o digniteti sakone manušeske , te ova solidarno primal o teleperavde  thaj te da amen godi ko holokausti  em nikana ma te ovel palem odova.

 

Let us not forget

Ma te bistra

 

Respektoa

Zoran Dimov

Presidento an o IRU

FaLang translation system by Faboba

Од 5 Ноември 2022 достапен документарниот филм на СП БТР „Небо, Точак, Земја„ на Max TV и Max TV GO со пребарување –Видеотека

Mangava te vakerav

6-to Romano Čhavorikanoo muzikakoro festivali 
„Čhavorikano Suno 2022“ – SP BTR

6-ти Ромски Детски музички фестивал
„Детски Сон 2022„ – СП БТР

6th Romani Children's Music Festival
"Children's Dream 2022" - SP BTR

Momentalno Online

       Isi 111 misafirija so dikhena o ROMATIMES.NEWS

o Vakti

 booked.net

Majpopularno

Golden Wheel - Entry Application Form

Flag Counter

Amaro brojači genjela taro 13.01.2019
Gejnela isto manuša tari koja phuv drabarena amaro portali
Majtele isi sa-ko-sa kozom dikhle o portali