Edukacija

Ko Filološko fakulteti ko Skopje o Netvorko bašo sistemsko thaj savakteskere faisalia notiringjre o Internacionalno dive e Romane čhibjakoro 5’to Novembro akademsko časoa „Progresia e Romane čhibjake thaj literatura“

Avdive ko Filološko fakulteto „Blaže Koneski“ ko Skopje, sebepi Internacionalno dive e Romane čhibjakoro , o RBICM thaj oo Netvorko bašo sistemsko thaj savakteskere faisalia e Romane jekhinake an i Uttarali Makedonia  suportoa taro makedonikano Govermenti notiringje akava dive.

Palo intoniriba i makedonikani thaj romani himna em sikavdo tikn dokumentarco e romane čhibjake piro lafikeriba sine e viceministere baši edukacia o Agim Nuhiu, o deputati i Ljatifa Šikovska, o dekani ko Filološko fakulteti o prof. Vladimir Martinovski  thaj o koordinatori e Netvorkoskoro o Zoran Dimov. Ko vakti taro akademsko časo legaren sine o m’r Daniel Petrovski, m0r Sevdija D. Abdulova thaj o spc misafiri tari Japonia o Sumi Jusuke.

Ola ikeregje lafi an ii tema sar te arakhel pe majšukare forma te putrel pe katedra pe romani čhib an o Filološko fakulteti em te kerel pe rpogresia e romane čhibjake em lizteratura. Palo dva kergja pe diskusia ki akaja tema. Ko agor akale notiribaske dende sine deš plakete vash kerdo aktiviteto em arakhiba e romane čhibjake bašo nekobor individue em institucie  O rganizatori kergja em a rtiknao performansoo prekal o baneria bao historiati e romane čhibjake em ka aćhon sasto kurkoo ko holi taro Filološko fakulteti te šaj o studentoa ko UKIM te zapendžaren pe majbut e romane čhibjaja em literatura.

Link- https://www.facebook.com/B1televizija/videos/383698244064180

 

O našajbe e Romane čhavengoro ko edukaciakro sistemi an I R.Utarali Makedonia

Aso infoormacie tar Themakoro ofisi baši statistika ko starto e sikljbaskro 2022/2023 berš o numero e siklengoro so si ki fundavno škola si 185 099, so si tiknjaripa bašo 0.8 % ki paralela e anglune sikljobaskoro berš.

A ki Romani ppulacia an I R.U.Makedonia odova numero si panda majalarmantno. Ki fundavutni edukacia o resiba e romane čhavengor si but tele, sikavde ko internacionalno testiriba. Ko 2015 berš prosek rezultari sine taro 384 poenia prekal I nauka, paralelaja taro 493 penia k thema tar OECD 2016, sikavela  kaj  sikle so isi len 15 berš an I Amari them ačhovena štar berša napalal e čhavencar tar thema taro OECD.

Dopherdo predizvik ki fundavutni edukacia si nanipa taro lila siklhjojbaskje so promvirinena multikulturno thaj interkulturno edukacia., O predizvikia dende ki koncepcia tari fundavutni edukacia duplo akceptirinela e Romane čhaven. Aso regionalno rodaripa e Romenge taro UNDP taro 2017 berš o hramosariba e Romane čhaven ko avgoklasi si 78%, a ko naRoma si 88%. Evidentno si em  baro numero taro čhave so ikljonba tari edukacia  thaj tikno nivelo taro pismenost ko romane čhave . Sar majbut faktoria akaleske si soske nadžanen šukare I makedonikani čhib, I naedukacia ko olengere jeria thaj I bilačhi ekonomsko situacia ki familia.

Nane pendžardo o numero kobor čhave si avrial taroo edukaciakor proces.

Egzamplia tari fundavutni edukacia e Romane čhavenge an I them

Sikljbaskoro berš

  I klasi

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

2016/17

1497

1332

1099

1115

941

946

840

811

747

2017/18

1361

1583

1253

1048

1037

964

861

691

696

2018/19

1441

1399

1420

1147

912

1044

785

758

596

2019/20

1574

1574

1310

1361

1064

977

819

701

644

Notacia: O informacie si tar Themakoro ofiso baši statistika an i R.Utarali Makedonia

Prekal akala informacie ko avgo klasi ko agorutne 4 berša ko prosek hramsaren pe 1468 čhave, a ko enjato klasi registirirme si ko prosek 670 sikle. Akala informacie sikavena tiknjariba ko numero e čhavengoro ko jekh sikljobaskoro berš ko aver paše bašo 6%.

Isi pobuter faktoria akaleske: migracia e romanne familenge ko thema tari Paščimali Europa, nanipa dokumentia, segregacia taro majterni faza ki edukacia, a ko desave kotora tari them em nanipa transporti dži ki škola so si dur o romane mahale taro škole.

Dopherdo ko 2020 berš pharipa ko edukaciakro procesi ko Romane čhave sine I realizacia taro online edukacia. Buteder Romane čhaven so si tar socijalno riziko familie na sine len šajdipa te educirinen pe sebepi so na sine len kompjuteria, lap top, jail smart telefonia em internet. As regional rodaripa e Romenge , akcepcia dži ko kmpjuteria sine salde 42% Roma sar paralela ko 72% Na Roma.

Kotor tar lila sikljjbaskere si len purani saikerin em si len stereotipoa, stigmatizacia em nane elemntia tari koegzistencia , respekti ko diferencie, integracia, multikulturalimi, so dopherdo kerel komplicirime em demotiviračko ki revidacia e lilenge sikljjbaske.

Ko kontekst vazdiba  nivelo tari edukacia ki fundavutni škola ki romani jekhin em ko jekh ki maškarutni edukacia. Trubul implementacia e deciziake ko hramsariba ko kvote e Romane čhavenge ko maškarutne škole em ekstra poenia ki kvota. Odova si notacia em baš studiriba.

Ko akava konteksti na notirinava  aktiviteto e romane politikane partie em  romane lideria soske olengor kapaciteto em zor ki politika si zero. Dži akana ni jekhh egzampl nane kaj isi signali ko progresi, a majhari ki edukacia e Romane jekhinake.

“I them putrel akharin bukjake bašo edukaciakere medijatoria , a nane than bašo “ Pedagoško asistentoa” so si but majuniverzalno!

Pali akharin tari Romani redakcia ko MRTV „Bijandipe“ piro misafirluko sine e Presidente taro RBICM o Zoran Dimov. Tema sine „Pedagoško asistentoa“ proekto so imolementirinela le o RBICM nekobor berša napalal kote oj sar provajderi iklile stručno kadar so si praktikujme thaj sertificirime  te den suporto čhaven tar fundavutne škole so si len pharipa ko sikljovipa  ki škola.

Odola Pedagško asistentoa na salde so si ki koordinacia e  čhavencar, ola si ki koordinacia thaj e školaja em e jeriencar. Ola keren lenge vizita ko lengere khera em barabutne kerena zori te sikljon o školsko materijali so o čhave pharsete sikljovena ko vakti ki škola.

O pedagoško asistentoa si len praktika a alo odova isi len ispit em resen diplme odole anavea. Ola palo odova si konkurentno ko biznis marketi bukjake.

Numa bibahtake akanaske i them sar te na mangel  te keren buti akale grupaja soske o MON nekobor berša napalal putrel konkursi edukaciakere medijatorenge so čačipaske si len salde epizodno rolja – diferencijaja taro Pedagoško asistentia so si majuniverzalno roljaja em dejba suporto e čhavenge.

Tele ko linko šaj dikhen i sasti emisia  taro akava misafirluko taro Zoran Dimov.

Video: https://u.pcloud.link/publink/show?code=5ZACRGVZc1fB6g1MyQLZj5jNZQXa79f1OFQHAtj4ru2fSwF6vPW87

Alvin Salimovski, direktori an i FŠ “Phralja Ramiz thaj Hamid”: Havava o steretipoa kaj o romane čhave na kamen te educirinen pe

Isi stereotipoa kaj  Roma na kamen te educirinen pe but. Amari misia si odova te perava odola stereotipoa, vakerel o Alvin Salimovskiu direktori an I FŠ “Phralja Ramiz thaj Hamid” kote 90% si Romane čhave.

Pobuter taro 2000 sikle, ko paše 80 paralelke thaj 121 profesoria, ki oddelensko thaj predmetno edukacia, I škola “Phralja Ramiz thaj Hamid” taro Šuto Orizari si jekh taro majbare an I them.

„I misia e školakiri ko avgo than si kvalitetno edukacia” , vakerel o Alvin Salimovski o direktori akale školakro.

„Ki akaja škola kerde si but rekonstrukcie jekhe resarinaja o čhave te dikhen I škola sar piro kher”

Numa ni akaja škola nane imuno ko trendi tari migracia so isi ki sasti them em tiknjarel pe o  numero e čhavencar.

„Isi but familie so gele avrial tari them, em odori dživdinena nekobor masekoa em palem iranen pe ki akaja škola. Posle odova, pa posle džana aver familie. Em odoleske ko agorutno vakti o numero e čhavengoro konstantno tiknjovela “.

Jekh taro o rizika so arakhel pe I škola  si kote o jeria na registririnen pe čhaven te džan an I škola ko rok taro masek maj.

“Aven ko avgust em septembro. O numero nane strandardno. Numa o numero taro čhave ko avgo klasi akava berš em napalal  trin berša si taro 250 dži ko 300 “ Isi čhave so čhinaven piri edukacia em na aven ki škola. Majbut sar faktori si kaj nane len jekh than dživdipaske, džana ko sezonsko bukja pe familiaja an I them jail avrial tari them.

Te šaj nakhavel pe adava problem I škola bičhavel e profesoren olende ko khera te keren lafi e jeriencar sar avgo akti te šaj adala čhave pale naaven ki škola.

„O profesoria džana ko lengere khera keren lafi e jeriencar. Te reslem te irana olen an I škola odova si lačhe.  Ten a bičhavaja lende edukaciakere medijatoria” Ki govermenteskiri Strategia ki inkluzia e Romenge 2022 – 2030 notirime si kaj ko kotor taro čhave isi tikjnardo sukcesi ko sikljoviba. O direktori e školakoro vakerel kaj majbaro procenti si soske isi finasisko problemia e familien . “ Dži kote o jeria e čhavengere si bizi buti ,, nane len šajdipa pire čhaven te den le sa so trubul te šaj educirinen pe. Ki Amari škola isi čhave so aven taro but čorole familie”.

O Alimovski vakerel kaj jekh taro faisalia si te keren šukar šartia sikljojbaske an I škola.

„Amen sar profesoria našti kera trampa ko lengere khera, ama I škola šaj te kerel pe sar olengoro kher. “.

Premal I Strategia baši inkluzia e Romenge nane sasti infrmacia o numero e Romane čhavengoro an I them s si avrial tar edukaciakoro procesi. Tari škola “Phralja Ramiz I Hamid” vakerena kaj olende odva numero si tikno,ama o šerutno mesaži bičhava dži ko jeria. “ Kama te informirina em te vakera kaj I edukacia si importantno alka ko dživdipa”

Link: https://mk.voanews.com/a/borba-protiv-stereotipite-uchilishteto-brakja-ramiz---hamid-so-misi%D1%98a-da-sozdade-uspeshni-generacii/7263625.html

FaLang translation system by Faboba

Од 5 Ноември 2022 достапен документарниот филм на СП БТР „Небо, Точак, Земја„ на Max TV и Max TV GO со пребарување –Видеотека

Mangava te vakerav

6-to Romano Čhavorikanoo muzikakoro festivali 
„Čhavorikano Suno 2022“ – SP BTR

6-ти Ромски Детски музички фестивал
„Детски Сон 2022„ – СП БТР

6th Romani Children's Music Festival
"Children's Dream 2022" - SP BTR

Momentalno Online

       Isi 79 misafirija so dikhena o ROMATIMES.NEWS

o Vakti

 booked.net

Majpopularno

Golden Wheel - Entry Application Form

Flag Counter

Amaro brojači genjela taro 13.01.2019
Gejnela isto manuša tari koja phuv drabarena amaro portali
Majtele isi sa-ko-sa kozom dikhle o portali