Ko 9 maj 1945 berš i Germania parafiringja pli kapitulacia an o Dujto lumiakoro amripa , kote plo dživdipe našavgje milionia manuša. O maripa oficialno agorkergja nekobor masekoja palo odova, kapitulaciaja tari Japonia, numa an i Europa o avdisutno dive notirinen pe sar Dive tari viktoria upral o Fašizmo.
Ko 9 maj 1945 berš o sovetsko maršali Georgij Žukov anglal o sojuznikia ratificiringja o kontrakto e germansko kapitulaciake kote jekh dive angleder ko anav taro Trinto rajho čhivgja signatura o feldmaršali Vilhelm Kajtel.
Odova dive kana čhinavdilo o majbaro thavdipa e rateske an i historia e manušipaske, o rtavlo piri taro okola promotoria e fašistikane ideologiake i Europa vakergja: Nikana pobuter!
Jekh taro majimportantno date an i Europa 9 maj notirinel pe thaj sar Europakoro dive, soske notirinel o momenti kana si definirime sar ka ovel i forma tari Europa. Pandž berš pali germaniakiri kapitulacia, ko 9 maj 1950 berš o Robert Šuman teganutno ministeri avrutne bukjenge tari Francia dengja plo propozalo te formirinel pe Europakiri jekhin bašo angar thaj sastrn. Akaja deklaracia taro Šuman sine starti taro formiriba avdisutni Europakiri Unia.
Akaja data Europakoro dive ustavalkerel o tromalipa an o purano kontinento, thaj notirinel pe taro 1958 berš.
Maškar o aver o 9 maj si sar notesi kote o fašizmo an i Europa thaj an i lumia nikana nane definitivno paldime thaj čačutne mule numa valjani maripa thaj ko avdisutne da divesa maškar o manuša bizi diferenca tari nacia, rasa, religia, poli sekusalno orientacia sa an o civilno dromia thaj moldipa so trubul te arakhen pe.
