O amripa an o Kosovo thaj NATO bombardiriva e Srbiake so ulo ko 1999 berš si durutni historia buteder manušenge – numa odova nane čipota milja raselime Romenge taro Kosovo.
Ko našajdipa te šaj iranen pe an o Kosovo jali daran te keren odova so si iramo olengoro rodaripa bašo statusi sar azilanti an i Makedonia, Montenegro thaj Srbia, kote rodingje azili , ola dživdinen ko pharo čorolipa, arakhen pe rizikoja te ačhon bizo themutno. Notirinel pe kote o numero taro Roma, Aškalie thaj Egipkjania našutne taro Kosovo so si an i Srbia si paše
22.000 thaj 40.000. Olengoro numero an o Montenegro si paše 3.000, a ki Makedonia isi len paše 1.200.
Majhari bilačhe si an o Montenegro
Ki jekh donatorsko konferencia ko april 2010 berš so sine ko Saraevo BiH o internacionalno donatoria dengje lafi kaj ka den 300.000.000 € baši programa kherenge bašo paše 74.000 persone so si paldime ko vakti taro mariba ko Balkani.
O Montenegro planiringja te lel taro odola love sar nacionalno programa e Romenge našutne.
I idea si te keren paše 1.000 khera jali montažno khera so ka kinen thaj i phuv.
Odova učipa tari investicia ko Montengero so 27 milionia eura kote o Montenegro ka del 4 milionia eura.
Ki Srbia si separirime
I srbia tretirinela e Romen taro kosovo sar andrune raselime persone ARP. O problemi so but Roma našti sikaven kaj aven taro Kosovo te šaj len socialno.
O ARP taro Kosovo so reguliringje ple dokumentia resle diferentno arka tari them, konektiribaja thaj socialno ko učipa taro 80 eura. Numa akava forma suporto našti lena o Roma taro kosovo so nane len dokumentia te sikaven kaj si odothar.
Trujal so nane statistikane informacie kobor si olengoro numero an i Srbia, ale paše 22.500 Roma taro Kosovo, o NGO vakerel kote o realno numero si majučeste thaj si paše 40.000 . Pobuter olendar si ko Beograd thaj trujal.
Bizo themutnipa an i Makedonia
Prekal o makedonikano ministeriumi baši sociala ki olakiri teritoria isi paše 1.200 kosovakere Roma. Ko kerdo raportio taro internacionalno opservatoria manušikane niamenge Amnesti International tergjol kote o Makedonikano ministeriumi baši sociala ” na arkahlja finansiko suporti thaj kherutnipa sat tergol ko kontraskto i lokalno integracia taro 2010 berš” Odova berš i Makedonia taro UNHCR lelja o džovaplipa te e kosovakere Romenge dejbaja lafi kote okola so ka mangen te ačhon ka kerel lenge integracia an o sasoitnipoa. I Makedonia hulavela po 35 eura ko masek sar socialno arka sakone kosovsko našutneske. Sar si iramo olengiri aplikacia bašo azili akana ola si bizo statusi, bizo themutnipa, thaj nane len arka.
