Pendžardi si i historia taro Romane hakoa thaj si teleperavde. Trujal so o Roma si majbaro europakoro minjoritetoi thaj ola si thanjarde an i EU majodorig džala o trendi tari negacia thaj naniba than an o procesia ko institucie te anen decizie ko politikane karakteri.
Ko 2007 berš e Europakoro netvorko ko maripa mujal o rasizmo identifikujnela zazruripa an i promocia e politikane thanjaribaske taro Roma.
An i Europa isi upreder 6 milionia Romas an i EU thaj odova si adekvatno sar 2%. Prekal o numero taro deputatia ko Europakoro Parlamento so gejnela 751 delegato ko EP aso procento trubul te ovel 15 romane deputatia, numa akana isi salde 2 membrora tari Romani nacia.
Ko nacionalno nivelo ko thema tari EU si len šerutno džovaplipa te lačharel pe o Romano dživdipa thaj trubul te len pe akcie. Nanipa sukces ko thema membria tari EU si te arakhen čačuno nivel an i inkluzia ko politikano dživdipa e Romenge thaj odova si sar kompleksno fenomeni.
Sar egzamplia si: Konsili taro nacionalno minjoritetia etnikane grupe, thaj Konsilo taro Ngo (Slovakia), i delegacia e romane pučnibaske (Švedska), I jekhuin taro khedina e Romenge (Slovenia), Konsiliarno ofiso e romane pučibaske (Finska) Unimi komisia taro Govermento thaj nacionalno thaj etnikane minjoritetia (Polska), Konsalting minjoritetia ko Konsilo (Latvia), Themakoro Konsilo e Romenge (Špania), Nacinalno egencia e Romenge.
Ko lokalno nivelo majbaro kotor si te resel pe sukceso ko politikano leiba than e romane jekhinake thaj aktivno leiba than ko lokalno nivelo.
kote ka oven alusarde dizjakoro šerutno, lokalno konsilo ko desave komune kote o membripa si buteder. Sar egzamplo si i komuna Šuto Orizari an i Republika Makedonia kote aso o gejnipa taro 2002 berš o Roma si paše taro 80% taro dizutne.
